చిన్ననాటి తెలుగు పద్యాలు

                 నాకు పద్య సాహిత్యం కంటే వచనం పైనే మక్కువ ఎక్కువ. దీనికి మినహాయింపు వేమన పద్యాలు, ఇంకా చిన్నప్పుడు చదువుకున్న పద్యాలు. 8,9 తరగతులలో కంఠస్థం చేసిన పద్యాలు మాత్రం కొన్ని గుర్తున్నాయి. ఆ పద్యాలను, ఛందస్సును మర్చిపోకుండా గుర్తుంచుకొనే ప్రయత్నం ఇది.


కొండగుర్తు యమాతారాజభానసలగం.


 8వ తరగతి

 శ్రీకాళహస్తీశ్వరా 


అంతా మిధ్య తలంచి చూసిన నరుండట్లౌటెరింగిన్ సదా
కాంతల్పుత్రులు అర్ధమున్ తనువు నిక్కంబంచు మోహార్ణవ
భ్రాంతింజెంది చరించు గాని పరమార్ధంబైన నీయందు తాన్
చింతాకంతయు చింత నిల్పడుగదా! శ్రీకాళహస్తీశ్వరా  !


ఏ వేదంబు పఠించె లూత భుజగంబేశాస్త్రముల్సూచె తా
నే విద్యాభ్యసనంబొనర్చె కరి చెంచే మంతమూహించె బో
ధావిర్భావ నిదానముల్ చదువులయ్యా కావు నీ పాద సం
సేవాసక్తియె కాక జంతుతతికిన్ శ్రీకాళహస్తీశ్వరా !


రాజుల్మత్తులు వారిసేవ నరకప్రాయంబు వారిచ్చు నం
భోజాక్షీ చతురంతయాన తురగీ భూషాదులాత్మ వ్యధా
బీజంబుల్ తదపేక్ష చాలు పరితృప్తింబొందితిన్ జ్ఞానల
క్ష్మీ జాగ్రత్పరిణామమిమ్ము దయతో శ్రీకాళహస్తీశ్వరా


నిన్నున్నమ్మిన రీతి నమ్మనొరులన్ నీకన్న నాకెన్న లే
రన్నల్దమ్ములు తల్లిదండ్రులు గురుండాపత్సహాయుండు  నా
యన్నా ఎన్నడు నన్ను సంసృతి విషాదాంబోధి దాటించి అ
చ్చిన్నానంద సుఖాబ్ధి తేల్చొదె కదె శ్రీకాళహస్తీశ్వరా !




9వ తరగతి 


 రాజధర్మం
సారపు ధర్మమున్ విమల సత్యము పాపము చేత బొంకుచే  
పారము పొందలేక చెడబారినదైన అవస్థ, దక్షులె
వ్వారలుపేక్ష సేతురది వారల చేటగుగాని ధర్మని
స్థారకమయ్యు సత్యశుభదాయకమయ్యును, దైవముండెడిన్


పార్వతీ తపస్సు :

ఎక్కడలేరె వేల్పులు సమీప్సిత దాతలు ముద్దుకూన నీ
వెక్కడ ఘోరవీర తపమెక్కడ యీ పటు సాహసిక్యముల్
తక్కు శిరీషపుష్ప మవధాన పత్వమునన్ మధువ్రతం
బెక్కిన నోర్చునో విహగమెక్కిన నోర్చునొ నిశ్చయింపుమా.

భూధర రాజకన్య మణిభూషణముల్ దిగద్రావి ఈశ్వరా
రాధన కేళి కౌతుక పరాయణయై భరియించె పాండుర
క్షా ధృతి పూర్వకంబుగ ప్రగాఢ పయోధరమండలీ సము
త్సేద విశీర్ణ సంహతుల నేలు మహీరుహ వల్కలంబులన్

ఇందీవరాక్షుని వృత్తాంతం : 
కలడుల్లోక యశఃపురంధ్రి జగతిన్ గంధర్వ వంశంబునన్ 
నలనాభాహ్వయుడేన్ తదీయ తనయుండన్ బ్రహ్మమిత్రుండు శి
ష్యులకుం కంటను వత్తింబెట్టుకొని ఆయుర్వేదమోరంత ప్రొ
ద్దుల జెప్పన్ వినుచుండి మానసమునందుం దజ్జి ఘృక్షారతిన్  

కంటే! బ్రాహ్మణుడెన్ని కారులరచెన్ గర్వించి వీరెల్ల నా
కంటె పాత్రులె విద్యకెట్లు? ఇది నే గైకొందునంచున్ మదిన్ 
గెంటెంపుంజల ముప్పతిల్ల కపటాంతేవాసినై శాంబరిన్ 
గొంటుంజందము మీర శిష్యులగెడం కూర్చిండి చర్చారతిన్

అనినం గన్నులు జేవురింప నధరంబల్లాడ వేల్లత్పునః
పున రుద్యద్భృకుటీ భుజంగ యుగళీ పూత్కార  ఘోరా నిలం
బన నూర్పుల్ నిగుడన్ లలాట ఫలకంబందంద ఘర్మాంబువుల్
చినుకుం గంతు దిద్రుక్షు రూక్ష నయన క్ష్వేళా కరాళధ్వనిన్

జటిలుండు కిటకిటం పండ్లు గొరకి హుమ్మని కటమ్ములదుర ముకుపుటమ్ములు నటింప
కటకటా! కుటిలాత్మా! యట మటమ్మున  విద్య గొనుటయుంగాక గుటగుటలు గురువుతోనా 
యని కటకటంబడి కకపాలలోని  బూదికేలంగొని యాసురియగు మాయ మాయెడం
ప్రయోగించి వంచించి  యుపహసించితివి గావున నసురవై పిశితంబును నసృఘ్రసంబును 
నశనంబులుగా మెసవి వసుధ వశియింపమని బసుమంబు జల్ల  గుండె జల్లుమని కల్లువడి 
మునితల్లజు పదపల్లవంబులం ద్రెళ్ళి ఇట్లంటి 


భాస్కరా :
చదువది యెంత గల్గిన రసజ్ఞత ఇంచుక చాలకున్న నా
చదువు నిరర్ధకంబు గుణసంయుతులెవ్వరు మెచ్చరెచ్చటం
బదనుగ మంచి  కూర నలపాకము చేసిననైన నందు నిం
పొదవెడు నుప్పు లేక రుచిపుట్టగ నేర్చునటయ్య భాస్కరా

ఉరు గుణవంతుడొండు తనకొండపకారము సేయునప్పుడుం

పరహితమే యొనర్చు నొక పట్టునైనను కీడు సేయగా 

నెరుగడు నిక్కమే కద యదెట్లన కవ్వము బట్టి యెంతయున్ 

తరువగ జొచ్చినం పెరుగు తాలిమి నీయదె వెన్న భాస్కరా 

ఒక్కడె చాలు నిశ్చల బలోన్నతుడెంతటి కార్యమైన దా
చక్కనొనర్ప కౌరవులసంఖ్యులు బట్టిన ధేనుకోటులం
జిక్కకనీక తత్ప్రబలసేన ననేక శిలీముఖంబులన్
మొక్కవొడంగ జేసి తుదముట్టడె యొక్క కిరీటి భాస్కరా

బలయుతుడైన వేళ నిజబంధుడు తోడ్పడు గాని యాతడే

బలము తొలంగెనేని తనపాలిట శత్రువదెట్లు పూరుణుడై

జ్వలనుడు కాన గాల్చుతరి సఖ్యముజూపును వాయుదేవుడా 

బలియుడు సూక్ష్మదీపమగు పట్టున నార్పడె గాలి భాస్కరా


ధర్మరాజు :
దేవ బ్రాహ్మణ భక్తి ప్రోవు ప్రియవక్తృత్వంబు కాణాచి వి
ద్యా వైదుష్యము దిక్కు ధర్మమునకుం తార్కాణ మర్యా
దకున్ ఠావౌచిత్యము జీవగర్ర హితశిష్ట వ్రాతసంతోషణ
శ్రీ వజ్రాంగి యజాతశత్రుడు మహీభృన్మాత్రుడే చూడగన్

చాటువులు : 
సిరిగల వానికి జెల్లును
తరుణుల పదియారు వేల తగ పెండ్లాడన్
తిరిపెమున కిద్దరాండ్రా
పరమేశా! గంగ విడుము పార్వతి చాలున్


భరతఖండంబు చక్కని పాడియావు 
హిందువులు లేగదూడలై యేడ్చుచుండ 
తెల్లవారను గడుసరి గొల్లవారు 
పితుకుతున్నారు మూతులు బిగియగట్టి